KalendarFILMSKI JUBILEJI: 99 godina Pere Portabele — rođendanska projekcija filma „Vampir Kvadekuk“
Sreda, 11. februar 2026. u 18.00 - DOB//Klub
Pere Portabela je katalonski reditelj koji će 11. februara 2026. napuniti 99 godina. Iako ne spada među najslavnije španske reditelje poput Luisa Bunjuela, Karlosa Saure ili Pedra Almodovara, njegov uticaj na špansku i katalonsku kinematografiju je značajan. Između ostalog, upravo on je bio taj koji je Luisu Bunjuelu predložio da u Španiji snimi film „Viridijana“, koji je, i pored straha od cenzure, 1960. uspešno realizovan, a potom je, nakon prikazivanja na Kanskom festivalu i osvajanja Zlatne palme, ostavio neizbrisiv trag u španskoj i svetskoj kinematografiji.
Osim filma „Viridijana“, Portabela je tokom 60-ih godina producirao i filmove drugih značajnih autora kao što su Karlos Saura i Marko Fereri. Sam veoma progresivnih političkih stavova, Portabela je kao reditelj realizovao, tokom nekoliko decenija, više značajnih filmova, među kojima se ističe „Vampir Kvadekuk“, dokumentarni film snimljen 1971. godine kao „making of“ horor filma Hesusa Franca „Grof Drakula“ sa Kristoferom Lijem u glavnoj ulozi, koji je u to vreme sniman u Španiji.
Pojam „kvadekuk“ na katalonskom znači „rep crva“, a u filmskom žargonu odnosi se na neeksponirane ostatke filmske trake koji se ostavljaju na kraju svake filmske rolne. Portabela je upravo odbačene materijale iz filma iskoristio za dekonstrukciju žanra horora, demistifikujući ga, sa jedne strane, a sa druge šaljući jasnu i nedvosmislenu poruku kritike autoritarnog režima generala Franciska Franka. Ovaj film se danas smatra jednim od najuspešnijih avangardnih dokumentarnih filmova druge polovine XX veka, sa svojim, kako je to kritičar Njujork Tajmsa J. Hoberman definisao, neobično „sablasnim“ karakterom koji nikoga ne ostavlja ravnodušnim.
Pere Portabela je posle smrti generala Franka i povratka demokratije u Španiju postao senator i posvetio se političkoj karijeri, a posle 2000. godine realizovao je još nekoliko značajnih filmova, među kojima se ističe njegov poslednji film „Tišina pre Baha“ („The Silence Before Bach“, originalni naziv „Die Stille vor Bach“, 2007), izuzetno delo koje vizuelizuje Bahovu muziku na veoma originalan način.
Povodom 99. rođendana ovog značajnog reditelja, 11. februara 2026. u Domu omladine Beograda biće upriličena specijalna projekcija filma „Vampir Kvadekuk“. Pre prikazivanja filma, Vladimir Šojat, filmski montažer, producent i video umetnik, održaće predavanje o delu Portabele, sa insertima iz njegovih najznačajnijih filmova.
Ulaz je slobodan.
O CIKLUSU „FILMSKI JUBILEJI“
Dom omladine Beograda tokom 2026. godine predstavlja ciklus „Filmski jubileji“, koji publiku poziva da film doživi ne samo kao zabavu, već i kao prostor učenja, razmene i kritičkog razmišljanja. Kroz projekcije i predavanja, ciklus povezuje istoriju kinematografije sa savremenim društvenim i kulturnim kontekstom, osvetljavajući ključne autore, kultne filmove i važne prekretnice u filmskoj umetnosti. Program posebno neguje filmsku pismenost mladih, podstiče radoznalost, dijalog i promišljanje o umetnosti, društvu i istoriji. Obeležićemo značajne filmske jubileje i godišnjice ikona kinematografije, a posebna pažnja biće posvećena kultnim ličnostima i događajima koji su oblikovali savremenu kulturu. Ovaj ciklus nije samo pogled unazad, već i poziv na aktivno gledanje i razmišljanje o filmu danas, potvrđujući ulogu Doma omladine Beograda kao mesta susreta, učenja i dijaloga – ključne kulturne institucije za mlade i sve ljubitelje filma.
